Veenmol biologisch bestrijden: zo doe je het effectief

De veenmol biologisch bestrijden doe je het meest effectief met behulp van aaltjes (nematoden). Dit zijn microscopisch kleine rondwormen die je door het gietwater mengt en op de aangetaste plek aanbrengt. Ze dringen de veenmol binnen, vermenigvuldigen zich en doden het insect van binnenuit, zonder schade aan andere dieren, planten of de bodem.

Chemische middelen zijn voor veenmollen in de meeste gevallen niet toegestaan voor particulier gebruik in Nederland. Biologisch bestrijden is dan ook niet alleen een milieuvriendelijke keuze, maar voor veel tuiniers simpelweg de enige realistische optie. Gelukkig werkt het bij een juiste aanpak goed.

Aaltjes gebruiken om de veenmol biologisch te bestrijden

De nematodensoort die specifiek werkt tegen de veenmol is Steinernema carpocapsae. Dit aaltje zoekt actief zijn gastheer op en is daardoor geschikt voor plaagdieren die zich snel bewegen, zoals de veenmol. Andere aaltjessoorten die je misschien kent van de bestrijding van emelten of engerlingen zijn minder geschikt voor dit doel.

Je bestelt de aaltjes bij gespecialiseerde webwinkels of tuincentra. Ze worden geleverd als poeder of in een gel, dat je oplost in water. Gebruik altijd kraanwater op kamertemperatuur, geen regenwater uit een ton omdat dit bacteriën kan bevatten die de aaltjes schaden. Meng het goed en breng het mengsel binnen twee uur na aanmaken aan.

De beste manier om de oplossing te verspreiden is met een gieter zonder broes, of met een tuinslang met een zachte straal. Zo spoelen de aaltjes goed de grond in, waar de veenmol actief is.

Het juiste moment en de juiste omstandigheden

Aaltjes werken alleen goed onder de juiste omstandigheden. Houd rekening met deze punten:

• Bodemtemperatuur: minimaal 12 graden Celsius. Onder die temperatuur zijn de aaltjes niet actief genoeg.
• Vochtige bodem: breng de aaltjes aan op vochtige grond en water na zodat ze diep genoeg doordringen. Een droge bodem is funest voor hun overleving.
• Bewolkt weer of avond: UV-licht doodt aaltjes snel. Breng ze aan in de avond of op een bewolkte dag.
• Timing: het beste seizoen is het voorjaar of de vroege zomer, wanneer jonge veenmollen actief zijn in de bovenste bodemlagen.

In de winter trekken veenmollen dieper de grond in en zijn ze lastiger te bereiken. Behandeling heeft dan weinig zin.

Hoe snel zie je resultaat?

Na het aanbrengen van de aaltjes duurt het doorgaans twee tot vier weken voordat je merkbaar minder schade ziet. De veenmollen sterven niet onmiddellijk, maar worden door de infectie steeds minder actief en stoppen met vreten. Het is normaal dat je nog een tijdje sporen van hun gangen ziet, ook als de bestrijding werkt.

Bij een hardnekkige aantasting kun je de behandeling na vier weken herhalen. Eén behandeling is niet altijd genoeg, zeker als de populatie groot is of de omstandigheden niet ideaal waren bij de eerste toepassing.

Andere biologische maatregelen die helpen

Naast aaltjes zijn er een paar aanvullende maatregelen die het de veenmol moeilijker maken zonder dat je naar chemie grijpt:

• Vallen: je kunt zelfgemaakte vallen plaatsen van een ingegraven pot gevuld met vochtige grond. Veenmollen kruipen er graag in en zijn ’s ochtends vroeg te vangen.
• Watersloep-methode: giet ’s avonds een emmer water met een scheutje afwasmiddel op de aangetaste plek. Veenmollen komen dan naar de oppervlakte en zijn te verwijderen.
• Opgerolde kranten of karton: veenmollen schuilen graag onder vochtige, donkere lagen. Door ’s ochtends te controleren kun je ze wegvangen.
• Netten of gaas: bescherm kwetsbare zaaibedden en jonge planten met fijn gaas op de grond zodat de veenmol er niet bij kan.

Deze methodes doden de veenmol niet, maar kunnen de schade beperken terwijl de aaltjes hun werk doen.

Is biologische bestrijding altijd genoeg?

Bij een beperkte aantasting, een paar veenmollen in een moestuin of gazon, is biologisch bestrijden met aaltjes in de meeste gevallen voldoende. Bij een zeer grote populatie of in kwekerijen met veel schade kan het meer moeite kosten. Geduld en herhaling zijn dan het devies. Chemische alternatieven voor particulieren zijn in Nederland sowieso nauwelijks legaal beschikbaar, dus biologisch is niet alleen beter voor het milieu, het is ook gewoon de meest haalbare route.

Zorg dat je de aaltjes vers en op tijd bestelt, let goed op de bodemtemperatuur en houd de grond vochtig na behandeling. Dat zijn de drie punten die het meeste verschil maken bij het biologisch bestrijden van de veenmol.